Konsinye nedir ve muhasebe kayıtları

1. Konsinye Mal Kavramı

Konsinye sözcüğünün anlamı, mülkiyet devri yapılmaksızın, malların satış sorumluluğunu yüklenen bir işletmeye (Komisyoncu) gönderilmesidir. Malların komisyoncuya gönderilme ile malların mülkiyeti değil, sadece zilyetliği devredilmiş olmaktadır. Konsinye satışta mallar; gönderenin belirleyeceği fiyatlarla müşterilere satılmak üzere veya satılmadığı takdirde iade edilmek kaydıyla, gönderilenin zilyetliğine bırakılır.
Malların mülkiyeti işletmeye ait olmakla beraber satılmak üzere başka bir işletmeye gönderilmiş mallar “Konsinye Mallar” olarak tanımlanır. Malı gönderen işletme ile malı satmak üzere alan işletme malın satış şartları ile ilgili olarak anlaşma yaparlar. Satılmak üzere gönderilen malların mülkiyeti mallar satılıncaya kadar malı gönderen işletmeye ait olduğundan konsinye malların işletmenin aktifinde özel bir hesapta takip edilmesi gerekir. Konsinye malı satmak üzere teslim alan işletmenin stoklarında da mülkiyeti kendisine ait olmayan mallar olacağından bu işletmenin de konsinye malları nazım hesaplarda takip etmesi gerekir.
Teknik terimlerle ifade etmek gerekirse; satıcı olan tarafa yani ürünü satmak üzere aracıya gönderen işletmeye “konsinyatör”, ürünü satmak üzere teslim alan işletmeye “konsinyi” denilmektedir. Konsinye mal satışları her iki işletme açısından ayrı ayrı incelenecektir.

2. Konsinye Gönderen (Konsinyatör) Açısından Muhasebe İşlemleri
a) Malların Komisyoncu İşletmeye Gönderilmesi

İşletme tarafından komisyoncuya mallar gönderildiği zaman yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdaki şekilde olur.
–––––––––––––––––––––––––––– / –––––––––––––––––––––––––––––
157 DİĞER STOKLAR XXX
157.01 Konsinye Mallar
 
153 TİCARİ MALLAR XXX
–––––––––––––––––––––––––––– / –––––––––––––––––––––––––––––

Mallar satılmak üzere komisyoncuya konsinye olarak gönderildiği zaman maliyet bedeli ile 157 Diğer Stoklar hesabı borçlandırılır. Karşılığında aynı tutar kadar 153 Ticari Mallar hesabı alacaklandırılır.
b) Malların Komisyoncu Tarafından Satılması
Malların komisyoncu tarafından satıldığı zaman malları gönderen işletme malların faturasını düzenler. Bu durumda yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdaki şekilde olur.
–––––––––––––––––––––––––––– / –––––––––––––––––––––––––––––
120 ALICILAR XXX
600 YURTİÇİ SATIŞLAR XXX
391 HESAPLANAN KDV XX
–––––––––––––––––––––––––––– / –––––––––––––––––––––––––––––

Malların satışı gerçekleştiği zaman satış bedeli kadar 600 Yurtiçi Satışlar hesabı ile KDV tutarı kadar 391 Hesaplanan KDV hesabı alacaklandırılır. Karşılığında bu tutarların toplamı kadar 120 Alıcılar hesabı borçlandırılır.
Ayrıca satılan malların maliyet kaydı yapılır. Bu durumda yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdaki şekilde olur.

–––––––––––––––––––––––––––– / –––––––––––––––––––––––––––––
621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ (-) XXX
157 DİĞER STOKLAR XXX
157.01 Konsinye Mallarxxx
–––––––––––––––––––––––––––– / –––––––––––––––––––––––––––––

Satılan malların maliyet bedeli kadar 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) hesabı borçlandırılır. Karşılığında aynı tutar kadar 157 Diğer Stoklar hesabı alacaklandırılır.

3-Konsinye Malların Değerlemesi
Konsinye malları teslim eden işletmeler, malların mülkiyetini değil, zilyetliğini devretmiş olmaktadır. Dolayısıyla konsinye işleminde, işlemin yapıldığı an itibariyle herhangi bir satış söz konusu değildir. Bu nedenle konsinye olarak gönderilen mallar konsinyatör işletmenin bilançosunun aktifinde yer alacaktır. Konsinye malların mülkiyeti işletmenin elinde olduğu için, VUK’un 262. ve 274. maddeleri esas alınarak bu tür mallar, maliyet bedeli ile değerlemeye tabi tutulacaktır.
Konsinye mal satışında vergi kanunları açından aşağıda belirtilen konulara dikkat edilmesi gerekmektedir.

· Satıcı malı yollarken VUK’un 230/5 maddesi çerçevesinde sevk irsaliyesi düzenlemelidir. Eğer alıcı malı satıcının işyerinde teslim almışsa sevk irsaliyesini kendisi düzenlemelidir. Her iki durumda da düzenlenen sevk irsaliyelerinde malın konsinye mal olduğunu belirtmelidir.
· Alıcı malı sattığında kendi fatura düzenlemek istiyorsa faturayı düzenlediği tarihten itibaren yedi gün içinde satıcının kendisine fatura düzenlemesini sağlamalıdır.
· Alıcı malı sattığında sevk irsaliyesi düzenleyip satıcının fatura düzenlemesini istiyorsa sevk irsaliyesini düzenlediği tarihten itibaren yedi gün içinde satıcının malın faturasını düzenlemesini sağlamalıdır.
· Satıcı fatura düzenlerken alıcının malı sattığı tarihi mutlak suretle fatura üzerinde belirtmelidir.
· Katma değer vergisine tabii mallarda satıcının malı alıcıya yollarken, KDV Kanunu’nun 10/d maddesi kapsamında malı yollaması gerekmektedir. 


 

“Yasal uyarı: Bu bölümde sunulan özet cevaplar, soruların sorulduğu tarihlerdeki mevzuatlara göre verilmiş olup, daha detaylı güncel bilgiler için lütfen bize ulaşın.”